“Houston, bir problemimiz var.” Bu cümleyi daha önce duymuş olma ihtimaliniz çok yüksek. Ama büyük olasılıkla duyduğunuz yer, bir uzay aracı değil bir sinema salonuydu.

Apollo 13, Nisan 1970’te fırlatıldı. NASA o dönemde zor bir süreçten geçiyordu. Apollo 11’in ay yolculuğunun ardından kamuoyunun uzay programına ilgisi belirgin biçimde düşmüş, Kongre bütçeyi kısmıştı. Astronotlar Jim Lovell, Jack Swigert ve Fred Haise bu atmosferde yola çıktı. Görevin ikinci gününde oksijen tanklarından birinin karıştırılması sırasında, hatalı kablolama yüzünden büyük bir patlama oldu. Komuta modülü ciddi hasar aldı, ay görevi anında iptal edildi. Tek hedef kaldı: Üç adamı sağ salim eve getirmek…

Filmin tarihi nasıl değiştirdiği

Ünlü yönetmen Ron Howard, bu krizi 1995’te beyazperdeye taşıdığında Tom Hanks‘e o ünlü cümleyi söyletti: “Houston, bir problemimiz var.” Ama asıl sorun başkaydı. İlki, kazayı Houston’a ilk bildiren Lovell değil, Swigert’ti. İkincisi ve daha önemlisi, Swigert’in gerçekte kurduğu cümle bu değildi. Onun ağzından çıkan kelimeler şu şekildeydi: “Tamam Houston, bir problem yaşadık.“

Peki bu yanlışlık nereden geldi? 1974’te televizyon için çekilen bir drama yapımı, hatalı repliği başlığında kullandı ve bu cümle yıllarca halkın zihnine işlendi. Howard gerçeği biliyordu; ama izleyicilerin sinema salonuna beklentiyle geldiğini de biliyordu. Tarihi doğruluk yerine tanıdık olanı tercih etti.

Sonuç ise ortada. Gerçek iletişim kayıtlarında geçmiş zamanda ve farklı bir ağızdan çıkan bu cümle, sinemanın eliyle şimdiki zamana ve başka bir sese taşındı. Hafızamıza kazınan versiyon, doğru olan değil; sinematik açıdan daha güçlü olan olarak kaldı.

Aslında uzay yarışının kendisi de benzer bir çerçevede şekillendi. Kennedy, 1961’de Kongre’ye “Bu on yıl bitmeden aya bir insan indireceğiz” dedi; Sovyetler’e karşı açık bir meydan okumaydı bu. Sputnik 1957’de fırlatılmış, Gagarin 1961’de uzaya çıkmıştı. Amerika geriden geliyordu. Apollo 11 ile 1969’da Neil Armstrong aya adım attığında Kennedy çoktan hayatını kaybetmişti; ama hedef tutturulmuştu.

Apollo 13 ise o büyük zaferin gölgesinde kalan, başarısız bir görev olarak tarihe geçti. Ta ki yanlış bir replik, onu herkese hatırlatana dek…