Milli Eğitim Bakanlığı himayelerinde bu yıl 7’ncisi gerçekleştirilen Türkiye Eğitim Teknolojileri Zirvesi ve Fuarı (TETZ 2026), ikinci gününde dünya liderlerini panelde buluşturdu.

TETZ’den yapılan açıklamaya göre, yapay zekanın eğitimi nasıl dönüştürdüğü ve bu dönüşümün insanlığın ortak geleceğine sunabileceği fırsatların küresel ölçekte ele alındığı zirvede, “Dijital Çağda Barış, Güven ve İş Birliği: Devletler Perspektifi” başlıklı panel gerçekleştirildi.

Panelde, ilk Avrupa Konseyi Başkanı ve eski Belçika Başbakanı Herman Van Rompuy, eski Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö ve eski Slovenya Cumhurbaşkanı Borut Pahor, konuşmacı olarak yer aldı.

Herman Van Rompuy, Avrupa Birliği’nin teknoloji politikaları, yapay zeka düzenlemeleri ve küresel rekabetteki konumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Avrupa’nın zorlu bir ikilemle karşı karşıya olduğunu belirten Van Rompuy, inovasyon ile regülasyon arasında doğru ve sürdürülebilir denge kurulması gerektiğini vurguladı.

Van Rompuy, Avrupa’nın teknoloji üretimi ve inovasyon alanında Çin ile ABD’nin gerisinde kaldığını söyledi.

AB vatandaşlarının veri güvenliği ve mahremiyetinin korunmasının da büyük önem taşıdığını belirten Van Rompuy, aksi halde insanlığın geleceğinin, dünyadaki birkaç büyük şirketin ve oligarkın kontrolüne bırakılması riskinin ortaya çıkacağına dikkati çekti.

Van Rompuy, yapay zeka yarışında geri kalındığı algısına kapılmamak gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:

“Yapay zekayı üretmekte bir gecikme yaşansa bile kullanımında bir gecikme olmadı. Tarihte elektrik de buharlı motor da Avrupa dışında keşfedildi ama Avrupa bunları hızla alıp kullandı. Dolayısıyla yapay zekayı üretmiyor oluşumuz, onu kullanamayacağımız anlamına gelmez. Hızlıca harekete geçmeli ve ‘Bu yarışı kaybettik.’ dememeliyiz. Bu daha devrimin başlangıcıdır. Elbette çok sıkı çalışmalı ve eğitime yatırım yapmalıyız. Bugün vatandaşlarımızın yarısı yeterli dijital becerilere sahip değil, buna karşın şirketlerimizin dörtte üçü çalışanlarının yapay zeka bilgisine sahip olmasını bekliyor.”

Van Rompuy, yapay zekanın eğitimdeki sınırlarına ilişkin ise “Yapay zeka doğrudan eğitimin kalitesini yükseltmez. Onu sorgulamalı, kendimizle birlikte geliştirmeli ve eleştirel becerilere sahip olmalıyız. Yapay zeka sınıftaki insan etkileşiminin ve doğrudan temasın yerine geçmemelidir. Eğer etkileşimi çıkarırsanız eğitim sadece bir ürün haline gelir. Bizim yapay zekayı insanlaştırmamız gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

“Yeni dönemde çok daha hızlı hareket etmek zorundayız”

Sauli Niinistö ise Finlandiya’nın eğitim sistemindeki tarihsel başarısına ve yapay zeka çağındaki yeni gereksinimlere değindi.

Başarının temelinde herkese eşit fırsatlar sunulması felsefesinin yattığını ifade eden Niinistö, teknolojik gelişmeler karşısında eğitim sistemlerinin güncel kalmasının zorluklarına dikkati çekti.

Niinistö, yapay zeka çağına ilişkin şu tespitlerde bulundu:

“Teknoloji o kadar hızlı ilerliyor ki eğitim sistemlerinin sürekli aynı çizgide kalması zorlaşıyor. Hızlı hareket edemediğinizde, başlangıç noktası olarak biraz gecikmiş oluyorsunuz. Finlandiya geçmişte mobil telefonlar ve diğer araçlar sayesinde yeni teknolojileri insana yakınlaştırmayı başardı ancak bu yeni dönemde çok daha hızlı hareket etmek zorundayız.”

Öğrencilerin dijital çağda edinmesi gereken en kritik becerinin “mantık okuryazarlığı ve eleştirel düşünme” olduğunu belirten Niinistö, gençlerin sosyal medyada fotoğraflar üzerinden iletişim kurduğunu ancak tam anlamıyla okuryazar olmaları ve gördükleri her şeye karşı eleştirel bir yaklaşım sergilemeleri gerektiğine dikkati çekti.

Yapay zekanın akıllıca kullanılması durumunda insanları birleştiren, işbirliğini artıran ve empatiyi güçlendiren bir araç olabileceğini ifade eden Niinistö, “Ama bir yandan şunu da görüp farkına varmamız gerekiyor. Yapay zekanın beraberinde getirdiği gelişmişlik her zaman olumlu olmuyor, yanlış da kullanılabiliyor. Bu yüzden mantıklı düşünme önemli diyorum. Bir yandan bir tehdit de var, ortak bir işbirliği yapmamız ve el ele verip birlikte çalışmamız gerekiyor ki teknolojilerin kötü kullanılması zor olsun, imkansız olsun.” yorumunu yaptı.

“Eğitim, sadece çocukların zihnine veri ve bilgi yüklemekten ibaret değildir”

Borut Pahor da eğitimde fırsat eşitliği, güçlü devlet eğitimi ve teknolojinin toplumsal yansımalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Slovenya’nın gelişimini güçlü kamu sektörüne ve açık toplum geleneğine bağlayan Pahor, toplumdaki fikir ayrılıklarının ve bölünmelerin en büyük nedenlerinden birinin, dijital dünya ve sosyal medya platformları olduğunu dile getirdi.

Pahor, bazı ülkelerin çocukları korumak adına sosyal medyaya yaş ve saat kısıtlaması getirme girişimlerine ilişkin ise şu ifadeleri kullandı:

“Yapay zeka sistemlerini çocuklara tamamen kapatmak yerine onlara açmalıyız. Elbette regülasyonlar ve yasal düzenlemeler olmalı ancak çocukların dünyası çok fazla da kısıtlanmamalıdır. Bizim toplumumuzda rekabet kadar eşitlik, dayanışma ve ahlaki yaklaşım gibi değerler de büyük takdir görüyor. Bu noktada güçlü bir devlet eğitimi ve kaynakların doğru aktarılması şarttır.”

Eğitimde yapay zeka kullanımı sürecinde öğretmenlerin rolünün azalmayacağını, aksine çok daha fazla önem kazanacağını vurgulayan Pahor, “Yapay zekanın insana dair duygu ve hisleri yoktur. Oysa eğitim, sadece çocukların zihnine veri ve bilgi yüklemekten ibaret değildir, onlara duygu vermek, hissettirmek gerekir. Yapay zekanın asla yapamadığı ve yapamayacağı şey tam olarak budur. ChatGPT ve benzeri teknolojiler hepimiz için son derece faydalı, bu devrimi kabul etmeli ve izlemeliyiz ancak onu sürekli kontrol etmeli ve sorgulamalıyız. Tüm bu dijital sistemlerin regülasyonunu değiştirmek ve yönetmek biz siyasetçiler için de en büyük zorluklardan biri.” yorumunu yaptı.

Deneyim alanları ziyaretçilere etkileşimli bir ortam sağlıyor

Bu arada zirveyle eş zamanlı düzenlenen fuarda teknolojiyle ilişkili çok sayıda şirket stant açarken, girişimcilik oturumları ve deneyim alanlarıyla katılımcılara etkileşimli bir ortam sağlanıyor.

Ziyaretçilere çok sayıda oturum, workshop ve sürpriz etkinliklerle farklı deneyim sunan TETZ 2026 kapsamında, “Açık Sahne, Çocuk Dijital Deneyim Alanı, İnteraktif Öğrenme Sınıfı ve Kuluçka Merkezi” gibi özel alanlar, zirve boyunca teknoloji ve eğitim meraklılarının ziyaretine açık olacak.