Yapay zekanın trafik güvenliğini sağlaması ve cezaları otomatik yazması kulağa harika geliyor. Daha az polis, daha hızlı süreç ve kendi kendine yazılan cezalar… Yunanistan bu fikri Atina’da test etti ancak pilot aşama daha şimdiden patlak verdi. İlk başlardaki olumlu havaya rağmen, Atina sokaklarına kurulan yapay zekalı kameralar asıl görevlerinde sınıfta kaldı. Sistemin yakaladığı ihlallerin sadece çok küçük bir kısmını arkadaki insanlar onaylayabildi.

Yunan medyasından gelen bilgilere göre, yapay zekalı kameralar nisan ve mayıs aylarında yaklaşık 13 bin ceza üretti. Ancak polisler bu cezaların sadece 5 bin 500 tanesini incelemeye vakit bulabildi. İnceledikleri cezaların ise sadece 400 tanesi haklıydı. Kalan 5 bin 100 ceza doğrudan çöpe gitti. Bu çöpe giden cezaların 3 bin 800’ü hız sınırıyla, 1.300’ü ise telefon kullanımı ve emniyet kemeri gibi ihlallerle ilgiliydi.

Hız cezalarının iptal edilme sebebi yazılımsal bir hata değil. Kameralar cezayı ortalama hız hesaplayarak kesti ancak Yunanistan yasalarında şu an bu hesaplama yönteminin hukuki bir karşılığı bulunmuyor. Bu yüzden sistem bu cezaları otomatik olarak iptal etti.

Elektronik sigara ile telefonu ayırt edemedi

Yazılımın asıl çuvalladığı yer, telefon ve emniyet kemeri tespiti oldu. Reddedilen 1.300 cezanın arkasında bu teknolojik yetersizlik yatıyor. Polisler, yazılımın koyu renkli nesneleri akıllı telefon sandığını fark etti. Sürücünün elektronik sigaradan nefes çekmesi veya sadece vites değiştirmesi gibi sıradan hareketler bile sistemi yanılttı.

Ta Nea gazetesinin haberine göre, kameralar ışıklandırma konusunda da büyük sorunlar yaşadı; gölgeleri ve koyu renkli kıyafetleri yanlış yorumladı. Birçok durumda kameralar yan koltukta kimse olmamasına rağmen emniyet kemeri takılmadığını iddia etti ve boş koltuklar için sisteme ceza uyarısı düştü. Bazı sürücüler ise sadece siyah tişört giydikleri için ceza yedi; çünkü siyah tişört emniyet kemeriyle birleşince kameranın görsel sensörleri bunu ayırt edemedi.

Ayrıca kameralarda mantık yürütme yeteneği sıfır. Sistem, acil durum veya otobüs şeridine giren her arabayı nedenine bakmadan kaydediyor. Bir sürücünün ambulansa yol vermek için kenara çekilmesi ile kural ihlali yapması kamera için tamamen aynı şey. Hatta bir trafik polisinin el işaretiyle aracı oraya yönlendirmesini bile sistem kural ihlali sayıyor.

Küçük bir detay olarak şunu belirtelim: Bu veriler resmi polis kaynaklarından değil, sızdırılan bilgilerden geliyor. Bu yüzden Yunan medyası da hatalı ceza oranlarını yanlış yorumlayarak zaten karışık olan durumu daha da büyüteç altına aldı.

Bakanlık başarı öyküsü anlatıyor

Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı ise programı kamuoyuna kusursuz bir başarı olarak sunuyor. Ulusal TV kanalı ERT’nin resmi yayınına göre, yetkililer mart sonu ile mayıs sonu arasında 2 bin 453 dijital cezayı kesinleştirip onayladı. Cezaya öfkelenen sürücüler 420 resmi itirazda bulundu ancak devlet bunlardan sadece 52 tanesini (yaklaşık yüzde 12) kabul etti. Bunların çoğu da acil tıbbi durumlardı.

Hükümet, sistemin güvenilirliğini övmek için bu düşük itiraz kabul oranına güveniyor. Fakat buradaki asıl sorun şu: Gerçek cezalar sürücülere ulaşmadan önce, polislerin hâlâ bir filtre görevi görmesi ve binlerce hayali ihlali manuel olarak temizlemesi gerekiyor.

Atina sokaklarındaki gerçek kamera sayısı

Kimon Logothetis, bir YouTuber’a verdiği demeçte Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı’nın şu anda bölgede sadece 8 adet yapay zekalı kamera çalıştırdığını netleştirdi. Hızı, kırmızı ışığı, kaskı, emniyet kemerini ve akıllı telefon kullanımını aynı anda izleyen tek kameralar bunlar.

Durum daha da kötüye gidiyor. Attika yollarına 1.000 adet yapay zekalı kamera sağlamak için açılan ihale, şirketlerin hukuki itirazları nedeniyle çöktü. İhale muhtemelen ileride tekrar başlayacak. Diğer bölgesel projeler ise temmuz ortasına kadar yapay zeka özelliği olmayan 388 standart kamera kurmayı planlıyor. Bu kameralar sadece kırmızı ışık ihlallerini yakalayacak.

Sonuç olarak, bu yatırımın mantıklı bir yere varması için hem insanların hem de algoritmanın önünde uzun bir öğrenme süreci var. Zamanla sürecin iyileşmesini ve kurallara uyan vatandaşların rahat nefes almasını umuyoruz.