Atmosferin gözle görülmeyen bakteri ve mantarlarla dolu devasa bir yaşam alanı olduğunu uzun zamandır biliyoruz. Soluduğumuz havanın tek bir metreküpünde bile milyonlarca mikrop yaşarken, bu canlıların sise sızması son derece doğal bir süreç.

Ancak bilim dünyası bugüne kadar bu organizmaların sis içinde sadece pasif şekilde rüzgarla sürüklenen cansız hücreler mi olduğunu, yoksa aktif bir yaşam mı sürdürdüğünü çözememişti. Yeni yayınlanan bir araştırma, sis bulutlarının aslında kendi içinde büyüyen ve sürekli hareket halinde olan bambaşka bir mikrobiyal topluluğa yuva olduğunu kanıtladı. Kulağa bir korku filmi senaryosu gibi gelen bu durum, şaşırtıcı şekilde gezegenimiz için büyük faydaları da beraberinde getiriyor.

Gökyüzü göllerindeki canlı temizlik işçileri

Meteorolojik açıdan sis, görüş mesafesini bin metrenin altına düşüren yoğun bir su buharı kütlesinden, yani yere kadar alçalan buluttan başka bir şey değil. Ancak mBio dergisinde yayınlanan çalışma için bilim insanları, iki yıl boyunca 32 farklı sis olayını titizlikle inceledi. Toplanan örnekleri laboratuvarda analiz eden uzmanlar, sis damlacıklarının içindeki bakteri yoğunluğunun neredeyse besin açısından zengin bir gölün sularıyla yarışacak düzeyde olduğunu gördü. Üstelik bu canlılar, normal havada savrulan mikrop örneklerinden tamamen farklı, sise özgü türlerden oluşuyor.

Araştırmanın en heyecan verici kısmı ise bakterilerin sis içinde sadece pasif birer yolcu olmaması. Sis damlacıklarının merkezindeki bu canlılar, aktif şekilde metabolik faaliyetler yürütüyor ve çevredeki kimyasalları işliyor. En sevdikleri besin kaynağı ise genellikle kadavraları mumyalamakta kullanılan, canlı dokular için son derece zehirli ve tehlikeli bir gaz olan formaldehit. Sis bulutlarının içindeki bu mikroskobik canlılar, havadaki zehirli formaldehiti tüketerek kendi büyümeleri için yakıta dönüştürüyor. Böylece sis, havayı solunabilir kılan doğal bir temizleme filtresine dönüşüyor.

Bulutların ve sisin içindeki bu biyolojik yaşamı incelemek, bilim dünyası için henüz çok yeni bir alan. Günümüzde kurak bölgelerde sisten temiz içme suyu elde etmek amacıyla devasa ağ sistemleri kuruluyor. Ancak Arizona Devlet Üniversitesi Biyotasarım Merkezi Direktörü Ferran Garcia-Pichel, bu noktada kritik bir uyarıda bulunuyor. Sisi yapay yollarla hasat edip suya dönüştürdüğümüzde, havayı temizleyen bu minik canlıları da ortadan kaldırıyoruz.

Bilim insanları, bunun atmosfer dengesine nasıl bir etki yapacağını henüz kestiremiyor. Gelecekte doğanın bize sunduğu bu ücretsiz ekosistem hizmetinden mahrum kalmamak için, sise sadece beyaz bir duman gözüyle bakmayı bırakıp onun içindeki gizemli hayatı çok daha iyi anlamamız gerekiyor.