Süper bilgisayarların ötesine geçme arzusu, teknoloji dünyasında eşi benzeri görülmemiş bir rekabeti tetikledi. Büyük şirketler, geleceği şekillendireceği söylenen kuantum bilgisayarlarını geliştirmek adına muazzam bütçeler ayırıyor. Microsoft da bu yarışta öne çıkmak amacıyla geçtiğimiz yıl “Majorana 1” adını verdiği işlemcisini tanıtmıştı.

Şirket, bu işlemcide yer alan “topolojik kubit” teknolojisinin geleceğin temel yapı taşı olacağını iddia etti. Hatta bu ayın başlarında düzenlenen geliştirici konferansı Build kapsamında, işlemcinin ikinci nesli olan “Majorana 2” modeli de kamuoyuna duyuruldu. Ancak saygın bilim dergisi Nature’da yayımlanan hakemli bir makale, bu büyük iddiaların arkasındaki temel fizik verilerine yönelik ciddi eleştiriler getirdi.

St Andrews Üniversitesi’nden fizikçi Henry Legg tarafından kaleme alınan analiz, Microsoft’un paylaştığı tüm deneysel verileri masaya yatırdı. Legg, şirketin ilk etapta çalışan bir topolojik kubit ürettiğini hiçbir şekilde kanıtlayamadığını öne sürüyor. Bugün dünyada henüz pratik veya günlük hayatta işe yarayan bir kuantum bilgisayarı bulunmuyor; ancak Google ve IBM gibi rakipler halihazırda Microsoft’tan çok daha gelişmiş makineler sergiliyor.

Microsoft ise insan saçından kat kat ince galyum arsenür bir teli, bir süper iletkene bağlayarak geliştirdiği özgün tasarımı sayesinde rakiplerinin önüne geçeceğini varsayıyordu. Teorik fizik, bu yapı içindeki elektronların “Majorana parçacığı” adı verilen kolektif bir düzende hareket edeceğini ve bu sayede IBM’in sistemlerine kıyasla çok daha az veri hatasıyla çalışacağını öngörüyor.

Ancak Henry Legg, laboratuvarda gerçek bir Majorana parçacığı üretildiği iddiasına şüpheyle yaklaşıyor. Şirketin parçacığın varlığına kanıt olarak sunduğu sinyallerin, aslında kuantum bilgisayarı yapımında hiçbir işe yaramayan ve “kuantum noktaları” adı verilen sıradan elektron sıkışmalarından kaynaklanabileceğini belirtiyor. Hatta Legg, Microsoft ekibini işlerine gelen olumlu verileri cımbızla seçip sunmakla suçladı. Ortada gerçek bir Majorana parçacığı yoksa üzerine inşa edilecek bir kubitin de olamayacağını vurgulayan bilim insanı, şirketin yeni tanıttığı hakem incelemesinden geçmemiş Majorana 2 işlemcisinin de aynı temel bilimsel hataları barındırdığını savunuyor.

Microsoft cephesinden yanıt gecikmedi

Microsoft siber güvenlik ve kuantum ekibinin lideri Chetan Nayak ise eleştirilere anında yanıt vererek iddiaları reddetti. Legg’in analizinin kendi bulgularına karşı ciddi bir bilimsel meydan okuma teşkil etmediğini söyleyen Nayak, eleştiriyi getiren fizikçinin eldeki tüm verilere uyan alternatif bir bilimsel model sunamadığını ifade ediyor.

Şirket, 2029 yılına kadar tamamen ölçeklenebilir ve ticari olarak kullanılabilir bir kuantum bilgisayarı inşa etme yol haritasının arkasında duruyor. Gelecekte tıp, şifreleme ve yapay zeka alanlarında büyük değişimler yaratması beklenen bu teknolojinin arkasındaki bilimsel tartışma, bir şirketin vaatleri ile akademik dünyanın katı kuralları arasındaki mücadeleyi daha da büyütecek gibi görünüyor.