Yeryüzünün yüzlerce kilometre yukarısında, insanlığın ortak uzay laboratuvarında son dönemin en büyük diplomatik ve teknik gerginliği geride kaldı. Uluslararası Uzay İstasyonu’nda görevli NASA astronotları, istasyonun Rusya’ya ait bölümünde yaşanan bir arıza ve kozmonotların riskli müdahale planları nedeniyle SpaceX’in Crew Dragon kapsülüne sığınmıştı. Günlerce süren derin sessizlik ve perde arkasında yürütülen gerilimli müzakereler nihayet meyvesini verdi. İstasyonu tehlikeye atan çatlak problemi, tarafların uzlaşmasıyla kalıcı olarak çözüldü.

Krizin merkezinde, Rus hizmet modülüne bağlı olan “PrK” isimli küçük bir geçiş tüneli bulunuyor. 2019 yılından beri bu tünelin metal gövdesinde sürekli yeni çatlaklar meydana geliyordu. Rus kozmonotlar ise sızıntıları özel macunlarla kapatarak geçici çözümler üretiyordu. Bu yılın başlarında sızıntıların durduğu açıklanmış olsa da, mayıs ayında durum yeniden kötüye gitti ve haziran başında sızıntı miktarı bir anda zirve yaptı. Tüneldeki çatlak sayısı 16’ya yükselince Rusya Uzay Ajansı (Roscosmos) acil müdahale kararı aldı. Ancak Rus yetkililerin planladığı yöntem NASA yönetimini fazlasıyla endişelendirdi.

Riskli tamirat planı astronotları sığınağa kaçırdı

Rus kozmonotlar, kargo gemilerinin yanaştığı bu yaşlı tüneldeki çatlakların büyümesini engellemek için metal gövdeyi matkapla delmeyi önerdi. Hatta yük taşıyan ana destek braketlerinden birini testereyle kesmeyi planladılar. NASA mühendisleri ise Rusya’nın bu operasyon için hiçbir teknik analiz sunmamasından ötürü ciddi endişe duydu. Yaşlı metalin basınç altında bir anda yırtılarak istasyonun tamamen havasız kalması riski masadaydı. Amerikalı yetkililer, Rus meslektaşlarına bu yöntemin çok riskli olduğunu belirtip durmalarını söylese de Rusya uyarılara ilk etapta kulak asmadı.

Perde arkasındaki inatlaşma tırmanınca NASA diplomatik bir rest çekti. Kozmonotlar aletleri ellerine aldığı an istasyondaki astronotlara acil durum alarmı verildi. Aralarında Amerikalı, Fransız ve bir Rus kozmonotun da yer aldığı mürettebat, SpaceX’in Crew Dragon kapsülünün içine girerek kapıları kapattı. Uzay giysilerini giyen ekip, güvenli bölgede beklemeye başladı. NASA, bu hamleyle hayati bir tehlike gördüğünün mesajını verdi. Astronotların sığınağa çekilmesiyle uzayda yaşanan bu yüksek gerilim, Rus yetkililerin geri adım atmasını sağladı ve tehlikeli operasyon son anda durduruldu.

Günler süren gergin pazarlıkların ardından taraflar orta yolda uzlaştı. Rusya, ısrarından vazgeçerek sorunlu PrK modülünü tamamen devre dışı bırakmayı kabul etti. Bu karar doğrultusunda kozmonotlar artık bu riskli tünelin içine girmeyecek. İstasyona malzeme getiren kargo gemileri bu kapıya yanaşmaya devam etse de gelen erzaklar istasyonun içindeki diğer güvenli kapılardan içeriye taşınacak. Böylece, yıllardır istasyonun bütünlüğü için endişe eden NASA, bu anlaşmayla birlikte rahat bir nefes aldı.